محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1589

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

بيرون رفتن و داخل شدن هر دو يك دفعه پنج از صد گمرك گرفته مىشود و بعد از آن هيچگونه گمرك ديگر از ايشان مطالبه نخواهد شد و اگر دولت روس لازم داند كه قانون تازه در گمرك و تعرفه‌هاى « 1 » مجدد قرارداد كند متعهد مىشود كه در اين حالت نيز گمرك مزبور را كه پنج از صد است اضافه ننمايند . فصل چهارم - اگر دولت روس يا ايران با دولت ديگر در جنگ باشد تبعهء جانبين ممنوع نخواهد شد از اينكه با امتعهء خود از خاك دولتين عليتين معاهدتين عبور كرده به ممالك دولت مزبوره بروند . فصل پنجم - چون موافق عاداتى كه در ايران موجود است براى اهالى بيگانه مشكل است كه خانه و انبار و مكان مخصوص براى وضع امتعهء خود به اجاره پيدا كنند لهذا به تبعهء روس اذن داده مىشود كه خانه براى سكنا و انبار و مكان براى وضع امتعهء تجارت هم اجاره نمايند و هم به ملكيت تحصيل كنند . و متعلقان دولت ايران به آن خانه‌ها و مكانها و انبارها عنفا داخل نمىتوانند شد . لكن در وقت ضرورت از وكيل و كارگذار و يا كونسل روسيّه استرخاص مىتوانند نمود كه ايشان صاحب منصب يا ترجمان تعيين كنند كه در وقت ملاحظهء خانه يا امتعه حضور داشته باشد . فصل ششم - چون وكيل و كارگذار دولت امپراطورى و صاحبمنصبان مأمورهء ايشان و كونسلها و ترجمانها در ايران امتعه‌اى كه به كار ملبوس ايشان بيايد و اكثر اشياء ضروريّه معيشت براى ابتياع پيدا نمىكنند لهذا مىتوانند بدون باج و خراج هرگونه امتعه و اشياء كه خاصه به مصارف ايشان تعيين شده باشد بياورد . و كذلك اين امتيازات به تمامه دربارهء وكيل و كارگذار دولت ايران كه مقيم در دربار دولت روسيّه باشند مرعى و ملحوظ خواهد شد . و كسانى كه از اهل ايران براى خدمت ايلچى يا وكيل و كونسلها و حاميان تجارت روس لازم است مادامى كه نزد ايشان باشند مانند تبعهء روس از حمايت ايشان بهره‌مند خواهد بود . و لكن

--> ( 1 ) . در ناسخ و روضة الصفا و همين متن : « تعريفهاى » به استناد مجموعه معاهدات و ترجمهء سعيد نفيسى تصحيح شد .